Myślałeś kiedyś o samobójstwie? Zastanawiałeś się kiedyś, co może popchnąć człowieka do odebrania sobie życia? A może próbowałeś odebrać sobie życie? Ktoś z twoich bliskich? Straciłeś kogoś? Zastanawiałeś się kiedyś, co jest takiego w nas, co powoduje, że jesteś w stanie dać krok do przodu, stojąc na krawędzi? Czy zastanawiałeś się kiedyś nad tym, ile tysięcy kroków doprowadziło tę osobę nad tą krawędź? To bardzo skomplikowane, trudne do wyjaśnienia, kiedy już podjęło się decyzje o zakończeniu swojego życia. A co, jeśli byłbyś w stanie zmienić trajektorię wydarzeń i co za tym idzie, lotu osoby dokonującej aktu samobójczego? Możesz. Wierz mi, Ty też możesz zapobiegać samobójstwom.

 

W Polsce w 2017 roku zgłoszono 5276 samobójstwo, gdyby doliczyć do tego nieskuteczne, zgłoszone próby to kwota ta podwaja się. 11,1 tysięcy ludzi w różnym wieku targnęło się na swoje życie. 730 z tego to nastolatkowie.

W Szkocji w 2017 roku zostało zgłoszonych 680 samobójstw, z kolei szacuje się, że dodatkowo liczba samobójstw, które nie zostały zgłoszonych, jest większa o jakieś 15%. Jednak ilość ludzi, którzy z różnych powodów myślało o odebraniu sobie życia to aż 251 tys.
Tak jest- 251000, czyli ponad ćwierć miliona osób, w kraju, który ma zaledwie ponad 5 milionów ludzi. 251 tys. ludzi, którym możesz pomóc, osób o różnych zawodach, różnych wyzwaniach, przeszłości i statusie majątkowym.
Wiesz, jak możesz im pomóc?

Jakiś czas temu brałem udział w trzydniowym szkoleniu ASIST czyli Applied Suicide Intervention Skills Training — po polsku Szkolenie w zakresie umiejętności zapobiegania samobójstwom.
Nierzadko myśl o tym, że ktoś z naszych bliskich czy ktoś, kogo znamy, może być w stanie, który popchnie go do myśli samobójczych.

A jak możemy zapobiec samobójstwu?

Prewencja — pomóc danej osobie zredukować problemy pchające ją do myśli samobójczych
Interwencja — podnieść bezpieczeństwo osoby borykającej się z myślami samobójczymi
Wsparcie po próbie — Pomoc osobie, która podjęła próbę i przeżyła lub nie oraz najbliższym tej osoby.

Z samobójstwem jest jak z kręgami na wodzie, decyzja o odebraniu sobie życia, ma długotrwałe i szerokie efekty. Jednak ASIST pomaga nam w dotarciu do potencjalnej osoby zagrożonej taką decyzją. Idea odwiedzenia kogoś od próby samobójczej nazwana jest w skrócie PAL – Pathway for Assisting Life — Ścieżka Wspomagania Życia.

Jednak, żeby móc wesprzeć osobę, która, może zmagać się z myślami samobójczymi, musimy zapytać jej o to. Często w czasie rozmowy możemy zidentyfikować coś w rodzaju zaproszenia, do zadania pytania — Czy masz myśli samobójcze? Czy rozważasz odebranie sobie życia? Jednak najważniejszym momentem jest zadanie pytanie samego w sobie. Bez tego, nie będziemy wiedzieć, jaka jest prawda.

 

zapobiegać samobójstwom

 

Nierzadko to dość trudne, boimy się zapytać. Jednak to jedyna opcja. Gdy ktoś mówi nam, że jego życie jest do bani, że nie ma sensu nic. Że znów mu się nic nie udało i ma dość — to są właśnie momenty, w których należy traktować takie wypowiedzi jako zaproszenie do zadania tego pytania. Co może się stać? Opcje są dwie, ktoś nam odmówi i powie, że zwariowałeś lub może się przyznać, jeśli zadamy wystarczającą ilość pytań dotyczących trudności- by w końcu zapytać — Czy mówisz o odebraniu sobie życia? Na zdjęciu obszar pomarańczowy.

Następnym etapem wsparcia jest wysłuchanie historii, jaka by ona nie była, jesteśmy uważni i szukamy rzeczy pozytywnych, co może być dla nas kotwicą do zarzucenia. Musimy jako osoba starająca się zrozumieć odczucia naszego rozmówcy, pytajmy, czy dobrze zrozumieliśmy. Kotwica to coś lub ktoś ważny dla osoby myślącej o samobójstwie. Może to być dziecko, mama, partner, pies, coś takiego co jest w stanie, choć na chwile zatrzymać tę myśl. To może być jedno zdanie, gest, zawahanie się – „Sam nie wiem co mam robić już” czy „Gdyby tylko moja żona wiedziała co, ja czuje”. Kotwica to w pierwszym przykładzie zawahanie się, w drugim owa żona.

W międzyczasie pytamy o problemy z używkami, jakie jest ryzyko tego, że coś weźmie i przybliży się do celu, jakim jest samobójstwo. Pytamy także, czy była już próba samobójcza i jeśli tak, to jaka. Staramy się zrozumieć, jakie wybory ma dana osoba i pytamy, co możemy zrobić, by choć na jakiś czas oddalić widmo samobójstwa. Obszar niebieski.

Po tym ustalamy plan wsparcia, potwierdzamy, że, tu i teraz osoba zagrożona nie podejmie się odebrania sobie życia, dopóki nie sprawdzimy wszelkich opcji wyjścia z trudnej sytuacji. Tworzymy plan wraz z osobą zagrożoną samobójstwem, a następnie go potwierdzamy razem.
Słuchaj, możesz dziś nie pić, ja zadzwonię zaraz do twojego brata, nie chcę, byś była sama. Zostań dziś u niego, poczekam z tobą, aż przyjedzie, porozmawiamy o wszystkim i pomyślimy jak to rozwiązać. Możemy jutro rano zadzwonić do lekarza, poszukać wsparcia psychologa- będę przy Tobie cały czas. Zgoda?
To etap gdzie już wiemy, że osoba ma myśli samobójcze, znamy powody i problemy, rozumiemy, z jakimi wyborami mamy do czynienia i jak na tę chwilę odłożyć w czasie plan pozbawienia siebie życia.

„Umawiamy się, że na tę chwilę nie będziesz próbował popełnić samobójstwa, poszukamy na razie jakiegoś rozwiązania, ok?”

Zdaje sobie sprawę, że nie zawsze to zadziała, jeśli ktoś już postanowił odebrać sobie życie, to nawet wykwalifikowany negocjator nie uratuje takiej osoby. Warto jednak próbować, warto znać te metody. Samobójstwo dotyka nas codziennie, ma ogromnie szerokie skutki. Dzisiejsze czasy popychają nas do życia ponad siły, stres, walka o pozycje, presja otoczenia, rodzinne tragedie, rozstania.
Trzeba o tym rozmawiać, trzeba pytać, można komuś uratować życie.