Drogi tato, droga mamo. Zastanawiałeś się kiedyś, czym bawi się twoje dziecko? Jakimi przedmiotami bawi się twoje dziecko w przedszkolu? Klocki, lego, samochodziki, lalki, farby i kredki? Zastanawiałeś/aś się jakie place zabaw są w przy przedszkolnych ogródkach? Huśtawka, plastikowa lub drewniana ślizgawka, jakieś koniki, huśtawki, ramy do wspinania się, czy konstrukcje z drewna i sznurków? Czy tak wygląda przedszkolny plac zabaw? Niestety tak wygląda większość przedszkoli w kraju. Do bani.  Trzeba to zmienić albo zabrać dziecko z tego przedszkola i zapisać do odpowiedniego. Dlaczego?

 

Opowiem Ci o innym systemie przedszkolnym, który pobudza rozwój naszych dzieci, daje im ogromne możliwości i wytłumaczę dlaczego, myślę, że te wpis pomoże ci spojrzeć na ten temat z innej perspektywy. Która dla mnie była totalnym zaskoczeniem, jak i objawieniem. Odkryjmy świat zabawy z „luźnymi elementami”, otwartej i bezkresnej zabawy dla dzieciaków w każdym wieku.

 

Place zabaw i teoria przemawiająca  za „luźnymi elementami” (loose parts)
Gdy w Szkocji dziecko idzie do przedszkola, gwarantuje Ci, że będzie miało okazję do zabawy przeróżnymi rzeczami.
Pieńkami drewna, różnego rodzaju kamyczkami, pustymi szpulkami z nici czy wełny, pudełkami, koszykami wiklinowymi oraz szklanymi kuleczkami. Teoria mówi, że luźne elementy są tym co uwalnia kreatywność i umiejętności rozwiązywania problemów u najmłodszych.

Dostępność luźnych elementów w pokoju przedszkola pozwala dzieciom na dokonywanie wyborów i wzmaga kreatywność oraz  umożliwia eksperymentowanie z zabawą bez określonego przez zabawki sposobu czy użycia danej rzeczy. Luźne elementy nie determinują jedynej i właściwej formy bawienia się daną rzeczą.

 

 

Weźmy, na przykład słoik pełen koralików. Pomyśl, w jaki sposób możesz pobawić się nimi?

  • Nawlekanie na nitkę, oczywistość.
  • Przesypywanie, odkrywanie maleńkich kulek w każdy możliwy sposób
  • Sortowanie i dobieranie według koloru.
  • Wsypywanie przez rurkę.
  • Układanie trasy czy linii.
  • Przyklejanie do plasteliny oblepionej w około ręki czy przedmiotu.
  • Rzucanie do celu czy obserwowanie na spadanie ze schodów
  • Obserwacja po wrzuceniu do wody.

W zasadzie możliwości są totalnie nieograniczone, czy lalka barbie lub samochodzik może zaoferować tak nieskończone możliwości? Nie ma szans.

A teraz pomyśl o pieńkach z drzewa? Będą przejściem nad lawą, cegłami do budowania ścian w zamku. Dzieci mogą odkrywać naturę i przyglądać się robaczkom żyjącym pod tymże pniem, jak i w nim, które znajdziemy po odłupaniu kawałka kory.

 

Pochodzenie “luźnych elementów”

 

“W każdym środowisku zarówno stopień pomysłowości i kreatywności, jak i możliwość odkrycia, jest wprost proporcjonalny do liczby i rodzaju zmiennych w nim zawartych.”
Simon Nicholson – The Theory of Loose Parts

Architekt Simon Nicholson po raz pierwszy użył frazy “loose parts” aby opisać niekończące się możliwości zabawy oferowane przez ciekawe miejsca. Elegancka i strukturyzowana przestrzeń nie daje wielu możliwości do odkrywania.
Z drugiej strony, takie miejsce jak las, jest pełen ciekawych i, co najważniejsze ruchomych przedmiotów: szyszek, patyków, liści, kamieni, robaczków i innych żyjątek. To bardzo inspirujące, tak buduje się nieograniczone możliwości zabawy.

 

Zabawa luźnymi elementami nie posiada instrukcji obsługi, dlatego jest tak bardzo przyciągająca.

Place zabaw z loose parts oferują dzieciakom nieograniczone możliwość. Na przykład zwykły patyk, może być wędką, łyżką, mieczem, włócznią czy wszystkim tym, co podpowiada dziecku wyobraźnia. Może być rzucony, zostać złamany, może pływać, można go ukryć, wrzucić w krzaki, spalić. Statyczne, niezmienne place zabaw dają dzieciom nieporównywalnie mniej możliwości. Naturalne środowisko, na przykład plaża, mają dla dziecka ogromną wartość. Piasek, woda, kamienie, patyki, zapach, widoki wspierają kreatywność i rozwój naszych dzieci.

 

Place Zabaw w stylu “loose parts” i parę rad

 

Udostępnij różne rozmiary i kształty oraz kolory. Stawiaj na różnorodność i ciekawość odkrywania. Staraj się nie organizować elementów, bałagan i dezorganizacja jest częścią kreatywnego procesu odkrywania i zabawy. Nie bój się, śrubki i nakrętki, monety, drewniane stożki czy pierścienie nadają się rewelacyjnie do takiej zabawy.
Odsuń się i pozwól dzieciom na kreatywnie i bezgraniczne odkrywanie.

Loose Parts – to system który poznałem w czasie studiów pedagogicznych w Szkocji, został wprowadzony kilka lat temu po serii badań w przedszkolach.

Zabawa jest potrzebna do zdrowego i prawidłowego rozwoju dzieci i pomaga w budowaniu kreatywności, wyobraźni,  pewności siebie oraz wspiera fizyczność, rozwój emocjonalny i relacje z innymi. Na placach zabaw, które znamy, z huśtawkami, drabinkami, czy nawet ramami ze sznurków i innych nowoczesnych gadgetów nasze dzieci nie mają szans na doświadczenie tego wszystkiego. Gotowe place zabaw są ograniczeniem, to jak podarować artyście malarzowi, tylko kilka kolorów i oczekiwać wielkiego dzieła.

Ustrukturyzowane place zabaw są mało rozwojowe, dajmy naszym dzieciom szanse na odkrywanie niekończących się możliwości zabawy i kreatywnego użycia dostępnych luźnych elementów.