Wiecie jak wygląda mój dzień w pracy? Czasem jest to zbieranie prezentów dla dzieci i rodzin, z którymi pracuje, kilka ważnych spotkań, pisanie raportów. Czasem są to wizyty domowe, wyjście na kawę z którymś z moich ojców, spotkania w szkołach. Do tego, jak zawsze, po pracy mam dzieciaczki i czas z Klaudią. Ciężko czasem wcisnąć coś dodatkowego w grafik w pracy.

Niedawno przydzielono mi kolejne rodziny, z którymi zacząłem współprace. Nie potrafiłem odmówić. Dlaczego? Bo tego potrzebują. Czy miałeś kiedyś styczność z efektami traumy? Czy wiesz jakie szkody wyrządza trauma w świecie i życiu dziecka?

Dość kompleksowe wsparcie rodziny z sześciolatką, która przed adopcją doświadczyła ogromnej traumy. Pomoc ojcowi w kryzysie, śmierć matki innego ojca, VIG z dwoma rodzinami i do tego spotkania i szkolenia. Całkiem niedawno, byłem na szkoleniu ASIST Prewencja Samobójcza. O tym pisałem już tutaj. Naprawdę, polecam to szkolenie. Dziś chciałbym napisać o traumie i o tym, jak ogromny ma ona wpływ na nasze dzieci. Od prawie pięciu lat mam okazję pracować z dziećmi i rodzinami, ostatnie dwa lata z dziećmi od zera do szóstego/ósmego roku życia.

Niektóre z dzieciaków doświadczyły traumy we wczesnych latach, nawet w wieku niemowlęcym i wierzcie mi, lub nie, takie doświadczenie zostaje na całe życie. Dziecko, które doświadcza traumy przed drugim rokiem życia, może mieć ogromne trudności w odnalezieniu się w codzienności bez traumy, wydawałoby się, że dziecko zapomni. Nie jest tak. Mówiąc kolokwialnie, dziecko uczy się budować mechanizmy, zakładać maski w czasie doświadczenia traumy i jest to odciśnięte w mózgu, w taki sposób, że bez odpowiedniego wsparcia będzie trudno naprawić te zmiany i blizny powstałe w przeszłości. Nawet te doświadczenia nabyte w latach przed werbalnych.

 

 

O tym, jak wielki wpływ mają ACE-s pisałem tu- Niekorzystne Doświadczenia z Dzieciństwa i twoja przyszłość
Budowanie relacji, poczucia bezpieczeństwa, miłość i przewidywalność jest tutaj tylko częścią drogi do powrotu do stabilności. Nie raz opieka psychologa i praca nad emocjami dają widoczną poprawę.

Wychowywanie i pielęgnowanie niesie za sobą szereg obowiązków, które muszą być spełnione by dzieciaki miały jak najlepszy start:

  • Bezpieczne środowisko,
  • Miłość i bliskość- edukacja odpowiednia do wieku
  • Język jako podstawa komunikacji- zrozumienie, że zachowanie dziecka to komunikacja
  • Zmiany wpływają na dzieci i są ważną częścią wychowania i ich rozwoju.

 

W czasie pracy używam różnych narzędzi, przede wszystkim zaczynamy od zbudowania relacji i wysłuchania tego, co rodzina ma nam o powiedzenia. Historia jest najważniejsza, problemy, zmagania z codziennością. Potem powoli zagłębiamy się w przeszłość, odkrywamy kto, jest częścią rodziny, kto gra jaką rolę. Budujemy swoiste drzewo genealogiczne, rozmawiamy o każdym członku tego drzewa i o tym jakie relacje zachodzą w tym układzie. Domyślacie się, że czasem te relacje są dość specyficzne, napięte, mają swoją historię. Czasem lepsze, czasem gorsze, wszystkie jednak mają wpływ na dynamikę rodziny, na dzieci w rodzinie. Chciałoby się żyć w świecie, gdzie relacje są zdrowe, gdzie dzieciom nie przytrafia się nic złego, świat bez biedy, traumy, smutku. Pamiętajmy, że te dzieci kiedyś będą dorosłymi, które będą same rodzicami. Koło się zamyka. Problemy same się nie rozwiążą.

Trauma może mieć wpływ na zdrowie psychiczne, fizyczne, na umiejętności przyswajania wiedzy i odporności na zmiany w życiu. Nierzadko profesjonaliści nie są w stanie zidentyfikować traumy, w związku z brakiem szkoleń, doświadczenia i wiedzy na temat traumy. Trauma w dzisiejszych czasach jest ciągle tematem tabu, szepczemy o traumie, nie wiemy jak ją ugryźć, a tak nie powinno być. A czymże jest ta trauma?

Zazwyczaj kojarzymy traumę z wydarzeniem, które ma ogromny wpływ na nasze życie, coś, co zmienia nasze postrzeganie świata w czasie dzieciństwa. To w zasadzie tylko półprawda.

 

Trauma może być definiowana jako powtarzający się cykl stresogennych wydarzeń, które są w stanie włączyć lub wyłączyć reakcje na to wydarzenie. Czyli sytuacja, w której nasz mózg doświadcza stresu, załączając fight or flight mode, następuje zmniejszenie przepływu krwi w czołowym płacie kory, która odpowiedzialna jest za podejmowanie decyzji, planowanie, kontrole impulsów, rozumowanie, samoświadomość.

 

Nasze serce przyśpiesza, ciało przygotowuje się do akcji, mięśnie się spinają, organizm wchodzi w stan przetrwania, włączając stan flight-fight-freeze Walka, ucieczka, paraliż)Zakładając, że nasz organizm jest narażony na taki stres stosunkowo często, zaczyna wchodzić w ten stan na stałe, zapominając o stanie relaksu i rozluźnienia, który z czasem staje się czymś obcym. Dzieci, doświadczające efektów takiego zachowania, nierzadko nie umieją odnaleźć się w sytuacji bez zagrożenia, dobrych relacji, opieki i miłości, którą doświadczają od innych, gdyż ich mózg oduczył się poczucia bezpieczeństwa. Co ma ogromny wpływ na ich rozwój, zdrowie i relacje.

Najczęstsze doświadczenia kreujące traumę u dzieci:

  • Przemoc słowna
  • Przemoc fizyczna (klapsy też)
  • Wykorzystywanie seksualne
  • Fizyczne zaniedbanie
  • Emocjonalne zaniedbanie
  • Przemoc w domu
  • Uzależnienia
  • Rozwód/Separacja
  • Pozbawienie wolności członka rodziny
  • Choroba psychiczna/samobójstwo w rodzinie

 

Chyba nie ma tutaj złudzenia, doświadczanie tego typu chwil z relatywną częstotliwością, może nasze dzieci uszkodzić na zawsze. Bo nie ma co się oszukiwać, niemal każdy z nas zna kogoś, kto miał jedno, dwa lub więcej doświadczeń z powyższej listy. Zmiany zachodzące w mózgu, to po prostu uszkodzenia. A jak możemy pomóc, czy możemy traumę jakoś odwrócić?

Cholernie ciężko, jednak póki mózg się rozwija do 25. roku życia człowieka, zawsze jest szansa na pozytywne zmiany, Recepta jest bardzo prosta, a droga niestety długa i kręta. Dostarczając dziecku w późniejszych latach doświadczeń kompensacyjnych i darząc je opieką, można wiele zdziałać. Doświadczenia ochronne i kompensacyjne:

 

  • Pozytywne relacje
  • Społeczne zaangażowanie
  • Bezpieczeństwo- rutyna- przewidywalność
  • Zbudowanie poczucia własnej wartości i umijętności
  • Bezwarunkowa miłość
  • Zaufanie (pokazanie, że można zaufać drugiemu człowiekowi)

 

Czy wiesz jakie szkody wyrządza trauma w świecie i życiu dziecka?

 

W pracy z traumą naszym celem jako profesjonalistów nie może być szukanie rozwiązania, nie powinniśmy starać się nikogo „naprawić”, pocieszyć czy zmienić. Najważniejsze to zacząć od budowania relacji, zaufania, wysłuchania. Dopiero gdy zbudujemy bezpieczną relację, możemy zacząć pytać. Rozmawiać o uczuciach, przeszłości, wszystko jednak w tempie osoby, z którą pracujemy. Zaproszenie do rozmowy musi być wysłane przez tę osobę. Czasem jedno słowo, jest tym zaproszeniem. Niesamowite jak wiele można zdziałać z dzieciakami używając kitbag‘a, o którym pisałem tu- KITBAG

Rozmawiamy o słowach, emocjach i nagle furtka się otwiera. Dziewczynka opowiada o tym, jak się czuje, jakie emocje nią targają. Oboje z mamą wstrzymujemy oddech, pierwszy raz w życiu powiedziała o czymkolwiek związanego z uczuciami i przeszłością. Po paru spotkaniach czuję, że idziemy w dobrą stronę. Powoli, budując relacje i darząc się ciepłem i zaufaniem. Dając się prowadzić i pamiętając o tym, że ja jestem tylko gościem.

Cholernie się cieszę, że zostałem obdarzony zaufaniem, zostaje powoli wpuszczany do świata, gdzieś w międzyczasie wpuszczamy tam światło. To zaszczyt i przywilej oraz ogromna odpowiedzialność.